CÂU CHUYỆN SẢN PHẨM

“MẬT MÍA PHÚ SƠN – GIỌT NGỌT QUÊ HƯƠNG”

Nghệ An, vùng đất giàu truyền thống văn hóa và nổi tiếng với nhiều sản vật địa phương, từ lâu đã gắn liền với cây mía. Trên mảnh đất Tân Kỳ, đặc biệt là ở Phú Sơn nơi cây mía không chỉ đơn thuần là một loại cây trồng mà đã trở thành “người bạn” thân thiết của người dân nơi đây khi nó tạo ra giá trị và tạo nên một đặc sản vùng miền mang thương hiệu Phú Sơn.

Cây mía bén rễ trên những triền đất đỏ bazan màu mỡ, được dòng sông Con hiền hòa bồi đắp phù sa, đón nhận nắng gió chan hòa của miền Tây xứ Nghệ. Chính sự hòa quyện ấy đã tạo nên những cây mía chắc khỏe, ngọt lành, có hương vị riêng biệt. Từ bao đời nay, người dân Phú Sơn đã biết tận dụng nguồn nguyên liệu quý giá này để nấu mật, tạo nên một sản phẩm truyền thống mang đậm bản sắc quê hương “Mật Mía Phú Sơn”.

Theo lời kể của các bậc cao niên, nghề nấu mật mía ở Phú Sơn đã có từ hàng trăm năm. Mỗi mùa đông về, khi gió lạnh bắt đầu se sắt, cũng là lúc cả làng đỏ lửa bên những nồi mật nghi ngút khói. Người lớn, trẻ nhỏ đều quây quần quanh bếp lửa, vừa làm vừa trò chuyện rộn rã. Hơi ấm từ bếp, hương thơm ngọt ngào của mật mía hòa quyện, tạo nên ký ức khó quên của bao thế hệ.

Để làm ra được một giọt mật mía thơm ngon, cả quá trình lao động miệt mài, tỉ mỉ của người dân Phú Sơn đều được gửi gắm vào đó. Các bước thực hiện để có được những giọt mật mía thơm ngon. Chọn nguyên liệu Mía được trồng trên những cánh đồng bạt ngàn, chăm sóc hoàn toàn theo phương pháp truyền thống, ít sử dụng phân bón hóa học. Đến vụ thu hoạch, người dân lựa chọn những cây mía chín già, có độ ngọt cao, nhiều nước. Ép lấy nước mía Mía được chặt thành từng khúc, đưa vào máy ép thủ công hoặc bán cơ giới. Nước mía sau khi ép có màu vàng nhạt, ngọt thanh. Đây chính là nguyên liệu cốt lõi để nấu mật.

Nấu mật Đây là khâu quan trọng nhất, quyết định đến hương vị và chất lượng mật mía. Người dân đổ nước mía vào những chiếc chảo gang lớn, đặt trên bếp củi. Quá trình nấu kéo dài nhiều giờ liền, vừa đun vừa khuấy đều tay. Trong lúc đun, lớp bọt nổi lên trên được vớt bỏ liên tục để mật trong và sánh hơn. Người thợ phải có kinh nghiệm, “canh lửa, canh mật” chuẩn xác: lửa quá to mật dễ khê, lửa nhỏ mật lại lâu cạn. Khi nước mía chuyển dần sang màu vàng óng, sánh đặc lại và tỏa mùi thơm ngọt dịu, đó là lúc mật đã đạt chuẩn. Đóng gói sản phẩm
Mật mía thành phẩm có màu vàng cánh gián hoặc nâu hổ phách, hương thơm nhẹ, vị ngọt thanh. Hiện nay, bà con đã áp dụng công nghệ đóng chai, dán nhãn để đưa sản phẩm ra thị trường, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và thuận tiện vận chuyển.

Mật mía Phú Sơn không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp đơn thuần, mà còn là kết tinh của văn hóa, là hồn cốt của quê hương. Trong đời sống ẩm thực: Mật mía được dùng để chế biến nhiều món ăn truyền thống: chè xanh mật mía, bánh trôi, bánh đúc, kẹo kéo, kẹo cu-đơ… Những món ăn dân dã ấy gắn liền với tuổi thơ, tạo nên bản sắc ẩm thực riêng của người Nghệ. Trong y học dân gian: Mật mía được coi như vị thuốc tự nhiên. Người dân thường dùng để thanh nhiệt, giải khát, hỗ trợ tiêu hóa, bổ sung khoáng chất như sắt, canxi, kali. Mật mía còn được xem là thực phẩm giàu năng lượng, tốt cho người lao động nặng nhọc. Trong văn hóa tinh thần: Mỗi mùa nấu mật, cả làng như có hội. Người dân vừa làm vừa kể chuyện, tiếng cười xen lẫn tiếng lửa reo, tạo nên không khí đoàn kết, ấm áp. Đây chính là nét văn hóa đặc sắc khó nơi nào có được

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, người dân Phú Sơn đã không ngừng nỗ lực đưa sản phẩm mật mía vươn xa. Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ phục vụ trong làng, nay mật mía đã có thương hiệu, có nhãn mác, được bày bán ở nhiều siêu thị, cửa hàng nông sản sạch, trở thành món quà quê ý nghĩa cho du khách.

Việc tham gia chương trình “Mỗi xã một sản phẩm – OCOP” là bước ngoặt quan trọng. OCOP không chỉ giúp khẳng định chất lượng, nâng cao giá trị kinh tế, mà còn mở ra cơ hội quảng bá rộng rãi mật mía Phú Sơn ra ngoài tỉnh, thậm chí xuất khẩu. Qua đó, đời sống bà con được cải thiện, đồng thời giữ gìn, phát huy nghề truyền thống.

Niềm tự hào quê hương, Mỗi giọt mật mía Phú Sơn là sự kết tinh của đất trời, của bàn tay lao động cần cù và cả tình yêu quê hương. Nó không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn là biểu tượng của sự gắn bó, bền bỉ, sáng tạo của người dân Tân Kỳ.

Ngày nay, trong dòng chảy phát triển không ngừng, mật mía Phú Sơn vẫn giữ được bản sắc riêng: ngọt ngào, tự nhiên, nguyên chất. Đó cũng chính là thông điệp mà bà con nơi đây muốn gửi gắm đến bạn bè gần xa:
“Mật mía Phú Sơn – Giọt ngọt quê hương, ngọt lành từ thiên nhiên, đậm tình người xứ Nghệ.”

Với mong muốn đó, tổ hợp tác…. Đã xây dựng sản phẩm có thương hiệu, có chất lượng với mục tiêu đưa sản phẩm đi khắp mọi miền tổ quốc./.